Methode

01Waar de cijfers vandaan komen

De percentages over ochtenden, loopavonden, lange ritten en natte periodes komen uit één bron: de uurgegevens van KNMI-weerstation De Bilt (station 260), van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2025. Tien volle jaren aan openbare metingen.

Ze komen niet uit een radararchief. Het radarbeeld gebruikt Plens voor het advies van vandaag. De tellingen over tien jaar rusten op het meetstation.

02Welke metingen

Per uur gebruiken we twee waarden uit de reeks: de uursom van de neerslag (RH, in tienden van een millimeter) en de neerslagduur (DR, in tienden van een uur).

De reeks staat in wereldtijd. Elk uur zetten we eerst om naar Nederlandse tijd, zomertijd inbegrepen. Anders schuift in de zomer elk venster een uur op. Dat is precies het uur waar de artikelen over gaan.

03Wanneer een uur nat is

Een uur is nat als de uursom minstens 0,1 millimeter is. Minder dan 0,05 millimeter noteert het KNMI met een aparte code; zo'n uur telt bij ons als droog. Een venster van een paar uur is dan:

• droog als elk uur erin droog is;
• nat als elk uur erin nat is;
• gemengd als er natte en droge uren in zitten.

Een dag telt alleen mee als elk uur van het venster gemeten is. Een half gemeten ochtend zegt niets over de vraag of er iets te kiezen viel.

Eén cijfer rekent anders. Het aandeel van de tijd waarin het regent, 7,3 procent, telt de neerslagduur en niet de uursom. Op de uursom kom je op ongeveer 12 procent, maar dat is het aandeel uren waarin het ergens in dat uur regende. Een ander getal voor een andere vraag.

04De vensters

• Werkdagochtend: maandag tot en met vrijdag, van 06:00 tot 10:00. Dat zijn 2.609 ochtenden. Feestdagen tellen mee als werkdag.
• Werkdagavond: dezelfde dagen, van 16:00 tot 20:00. Ook 2.609.
• Hardlopen: alle dagen van de week, van 06:00 tot 10:00 en van 17:00 tot 21:00, 3.653 dagen per dagdeel. Het vaste loopuur is 19:00 tot 20:00.
• Lange ritten: alle aaneengesloten vensters van één tot zes uur die helemaal tussen 07:00 en 19:00 vallen. Van vier uur zijn dat er 32.877.
• Natte periodes: de 10.518 uren waarin de neerslagduur boven nul lag en de 47.489 blokken van drie uur tussen 07:00 en 22:00.

05Wat eruit komt

• Werkdagochtend: 77,8 procent droog, 4,0 procent nat en 18,2 procent gemengd. Werkdagavond: 18,7 procent gemengd.
• Vast loopuur: nat op 12,6 procent van de dagen. Van die natte uren had 66,6 procent een droog uur in hetzelfde dagdeel. De ochtend is op 78,1 procent van de dagen helemaal droog, de avond op 77,6 procent.
• Lange ritten: helemaal droog bij één uur 87,8 procent, bij twee uur 83,8, bij vier uur 77,7 en bij zes uur 73,0 procent.
• Natte periodes: in een uur met neerslag regent het gemiddeld 36,7 minuten, met een mediaan van 36. Van de blokken van drie uur heeft 94,4 procent minstens één droog uur.
• Tijd met neerslag: 7,3 procent over het hele jaar, 4,4 procent in de zomer (juni tot en met augustus) en 10,8 procent in de winter (december tot en met februari).

06Wat uit het radarbeeld komt

Een paar uitspraken in de artikelen gaan over het radarbeeld zelf. Die volgen uit de omschrijving van de neerslagverwachting die het KNMI op basis van radar publiceert: hokjes van ongeveer een kilometer, een verwachting tot twee uur vooruit en een kleinste stap van 0,12 millimeter per uur.

De telling van 0,72 procent, droge punten met regen binnen een kilometer, is gedaan op één volledig radarbeeld over Nederland. Dat is een momentopname en geen gemiddelde over het jaar.

Hoe lang een radarverwachting standhoudt, hebben we niet zelf gemeten. Die cijfers, zoals de ongeveer twintig minuten waarin een buienradar echt iets weet, komen uit twee studies naar de Nederlandse radar: Imhoff en anderen (2020) en Lin en anderen (2024). De vindplaatsen staan onder het artikel over de radarhorizon.

07Hoe zeker de cijfers zijn

Elk cijfer hier is een telling over het verleden en geen voorspelling. Vier dingen om mee te wegen:

• Eén station. De Bilt ligt midden in het land. Op jouw plek kan het vaker of minder vaak regenen. Hoeveel dat scheelt, hebben we niet gemeten.
• Hele uren. De reeks kent per uur één uursom. Wat er binnen een uur gebeurt, zien deze tellingen niet: een uur met vijf minuten motregen telt als nat.
• Toeval. Bij 2.609 ochtenden is de gebruikelijke foutmarge van een percentage (95 procent betrouwbaarheid) ongeveer anderhalf procentpunt naar boven of naar beneden, bij 3.653 avonden ongeveer één procentpunt. Opeenvolgende dagen lijken op elkaar, dus de werkelijke marge is wat groter.
• Tien jaar. Een ander tijdvak geeft andere getallen. 2016 tot en met 2025 zijn de tien volle jaren vóór deze versie.

08Zelf narekenen

De uurgegevens van De Bilt zijn gratis te downloaden bij het KNMI. Neem 2016 tot en met 2025, zet elk uur om naar Nederlandse tijd en pas de definities hierboven toe. Dan kom je op dezelfde getallen.

Wij doen dat met een eigen rekenscript dat de reeks in één keer ophaalt en alle vensters telt. In de bronregels onder de artikelen heet het npm run knmi:vensters.

09Versies

• 1.0, 29 september 2026: eerste versie.

Verandert een definitie of een cijfer, dan krijgt deze pagina een nieuw versienummer en staat hier wat er anders is.

Waar elk cijfer staat

De cijfers die we het vaakst noemen, elk met het artikel waarin ze worden uitgelegd.